Bir alanda uzmanlaşmaya çalışırken sıklıkla kendinizi benzer başka alanlarda heyecanla araştırma yaparken buluyor musunuz? Çalıştığınız alan ne olursa olsun başka alanlarda karşılaştığınız bilgilere karşı kendinizi meraklı ve aşırı istekli hissettiğiniz oldu mu? Cevaplarınız genel olarak evetse “T shaped” kavramı hakkında anlatacaklarımı okumaya devam etmenizi tavsiye ederim.

Bir çok kavram gibi bu da henüz dilimizde yerini tam bulmadığı için orijinal adı olan “T-Shaped” ile anlatmaya devam edeceğim.

T-Shaped Nedir?

Yakın zamanda UX alanında da sıklıkla duymaya başladığımız bu kavram aslında 1990’dan bu yana özellikle danışmanlık ve teknik alanlarda bilinçli veya bilinçsiz sıklıkla kullanılıyordu.

T-shaped kavramı ilk olarak 1980’lerde McKinsey & Company tarafından hem erkek hem de kadın danışmanları ve ortakları işe almak ve geliştirmek için kullanılmıştı. 1991 yılında ise IDEO tasarım danışmanlık şirketinin CEO'su Tim Brown’un, yaratıcı süreçler için disiplinler arası çalışma ekipleri oluşturma amaçlı bir yöntem olarak bu yaklaşımı onaylamasıyla gelişme kaydetmiştir.

T shaped bir bireyin aslında sadece bir metafor olduğunu söyleyebiliriz. Yani şekli bir benzetme de diyebiliriz. Günümüzde farklı alanlarda birçok yeteneğe sahip ve bu yetenekleri başarılı ürünlere/satışlara dönüştürebilen T-shaped kişiler işverenler tarafından artık en çok aranan kişilerdir.  T harfine benzeyen bu şeklin üzerinde bulunan dikey çubuk; bir bireyin diğerlerinden benzersiz yetenekleri, bilgi ve becerilerle bir aradaki ilişkisini temsil eder. Yatay çubuksa, kişinin söz konusu becerileri ve yeteneklerini farklı uzmanlık alanlarında ve başka kişilerle işbirliği halinde kullanabilme yeteneğini simgeler.

T-Shaped Olmanın Ayrıcalıklı Yanları

Who we are by Berin Holy
  1. T shaped bir tasarımcı olduğunuzda geniş bir bilgi yelpazesine sahip olduğunuz için, farklı alanlardaki uzmanlarla iletişim kurmaya yetecek kadar şey biliyor olursunuz. Bu da işbirliğini çok daha kolay hale getirir.
  2. Sadece bir alana odaklandığınızda bu monoton olabilir. Konu ne kadar ilgi çekici olursa olsun farklı alanlarla ilgili araştırma yapma gerekliliği yoksa öğrenme süreci sıkıcı olacaktır. Üzerinde çalıştığınız konuya karşı merakınız bittiğinde öğrenmek ve pratiğe dökmek de bir o kadar zor olacaktır.
  3. T shaped bir kişi olarak, üzerinde çalıştığınız alana ara vermeniz gerektiğinde her zaman öğrenmeniz gereken başka alanlarınız mutlaka vardır.
  4. T shaped kişilik ancak derinleşmeyi benimseyerek olur. Bir konu hakkında derinlere dalmanın ne kadar heyecan verici olduğunu deneyimlemek sonrasında büyük bir tutkuya dönüşecektir. Böylece ömür boyu öğrenmenin ne demek olduğunu da anlamanız kolaylaşacaktır ve yaratıcılık alanlarınız olabildiğince açık olacaktır.
  5. Önceleri özgeçmişinde farklı dallardan alanların olduğunu gören işverenler için de daha dikkat çekici hale gelecek ve bu sizi daha görünür kılacaktır.

Artık T shaped bir insan olmanın birçok faydası konusunda yeteri kadar heyecanlandığınıza göre, bunu nasıl yapacağınıza geçebiliriz.

T-Shaped Tasarımcı Ne Demek?

T shaped bir tasarımcılara tasarımın tüm yönlerini yeterince iyi nasıl yapacağını bilen, ancak özellikle tek bir disiplinde başarılı olan güçlü genelciler diyebiliriz.

Berin Holy

Daha önce T shaped kişisini tanımında bahsettiğim gibi "T" harfinin yatay kısmı tasarımcının tasarım becerilerinin genişliğini ifade eder. ”T" harfinin dikey kısmı ise kişinin bir tasarım uzmanlığındaki derinliğine karşılık gelir. Bazı tasarım ekipleri, özellikle güçlü yönleri birlikte iyi çalışan T-shaped tasarımcılardan oluşturulur. Bu ekibe UI tasarımda uzmanlaşmış bir UX tasarımcısını kodlamada başarılı bir UX Tasarımcısı ile eşleştirilmesi örneğini verebiliriz.

T'nin dikey öğesine üniversitedeki eğitim sürecinden örnek verelim. Tipik olarak üniversitede edinilen ve yıllarca süren profesyonel hayata yakın uygulamalarla dikey bir tasarım uzmanı yetiştirilmesi amaçlanır. Bu yeteneklerden bazıları, yaratıcılık, eskiz ve görsel anlamdaki yetenekler gibi genel tasarım becerileridir. Diğerleri belirli bir tasarım disiplinine özgüdür. Örneğin, 3 boyutlu yüzey geometrisinin öğrenilmesi ile ürün tasarımcılığı, tipografinin daha ince noktalarındaki uzmanlıklarının edinilmesi ile grafik tasarımcılığı ve ışık ile mekan arasındaki etkileşim konusunda uzmanlıkla da iç mekan tasarımcılığı öne çıkar.

Bununla birlikte, T-shaped modelin yataydaki bu düzlemde yer alan yetenekleri arasında pazarlama, üretim ve dağıtım gibi diğer ilgili disiplinler de yer alır.

Şirketler Neden T-Shaped Tasarımcılar Arıyor?

Daha önce de bahsettiğim gibi T-shaped bir kişi arayışı, bir şirket içinde en iyi disiplinler arası ekiplerin oluşturulmasına yardımcı olur. Bu da şirketin ekonomik olarak büyümesiyle birlikte çalışanları sayesinde büyümesini ve değer kazanmasını sağlayan önemli bir etkendir.

T’nin yanı sıra I, X olarak adlandırılan farklı türde çalışanlar da vardır.  X-şekilli beceriye sahip bireyler iyi bir yönetici adayı olduğu anlamına gelir. Bireyin belirli bir alanda bilgili / yetenekli olduğu, ancak işbirliği yapma becerisine hakim olmadığını gösteren de I şekilli bireylerdir. Tüm yan dalları hakkında geniş bilgi yelpazesine sahip ve takım çalışmasında hepsini bir arada yürütebilme becerisine sahip T-shaped bireyler de artık şirketler tarafından aranan konumlardadır.

T-Shaped Bir UX Ekibi Oluşturmanın Önemi

Yapmış olduğunuz UX tasarımında başarılı olmak için çok disiplinli bir yaklaşım gerekliliği artık evrensel olarak kabul edilmiştir. Bu noktada UX tasarımcılarına büyük görevler düşer. Bu sebeple UX tasarımcıları tasarımlarını gerçekleştirirken son kullanıcılara hitap eden, onların deneyimlerini en iyi hale getirmek için birden fazla role bürünürler.

Tek bir tasarımcının tüm bu farklı becerileri belirli bir uzmanlık düzeyinde kazanması neredeyse imkansızdır. İşte bu yüzden her biri birbirini tamamlayan ve birbirlerinden öğrenen farklı UX becerilerine sahip bir UX tasarım ekibi oluşturmak şarttır.

Örneğin, UX içerik yaratma konusunda T şeklinde biri olduğunuzu düşünelim. İçerik stratejisi konusunda sizin yatay ve dikey yeterliliklerinizi inceleyelim. Araştırmalarınızı nasıl gerçekleştireceğiniz konusunda bilgili, bilgi mimarisini konusuna hakim, görsel tasarımlar da oluşturabilen, bazı teknik kodlamalar hakkında bilgi sahibi ve kullanılabilirlik testi konusunda deneyim sahibi olmanız beklenirken ancak UX yazımında da uzman olmanız gereklidir.

Çok Yönlü Tasarımcıların Tercihi: Videmy

T-shaped bir tasarımcı olmak bir tercih değil, artık bir zorunluluktur. Biz tasarımcılardan beklenen aslında hangi alanda tasarım yaparsak yapalım o konuda derin bilgi ve ek özellikler konusunda kendimizi geliştirmemiz gerektiğidir.

Özellikle iyi bir UX tasarımcısı olmak istiyorsanız araştırma ve kendini geliştirme merakınızın hiç bitmemesi gerektiğini bilmelisiniz. Bilgiye ulaşmanın kolay olduğu günümüzde aslında doğru bilgiye ulaşmak da bir o kadar zor hale gelmiştir. Online öğrenme materyalleri hızla artarken onların arasından doğru seçim yapmak da bir o kadar zorlaşmaktadır.

Alanınızla ilgili ek beceriler geliştirmek ve bilgiye doğru kişilerden doğru kaynaklarla ulaşmak istiyorsanız Videmy de bulunan onlarca video eğitimi kesinlikle denemelisiniz.

Ek beceriler, ek eğitimler almak size çok çeşitli alanlarda kısa bile olsa yeni bir bakış açısı sunacaktır. Her farklı alandan kişi ile bağlantı kurma şansı elde edecek ve T-shaped bir tasarımcı olmanın aslında çok keyifli bir süreçten geçtiğini göreceksiniz.

Mesleğinize benzer alanlarda beceri kazanmak, tamamen farklı bir alanda beceri kazanmaktan daha kolaydır. Örneğin ürün geliştirme alanında çalışıyorsunuz. Alanınızla ilgili becerileri öğrenmek sağlık sektöründen yeni bir şey öğrenmekten çok daha kolaydır.

Peki Sen T-Shaped Misin?

Yazımın bu kısmına kadar geldiğine göre büyük ihtimalle bir tasarımcı veya tasarımcı adayısın. Bu kadar tanım ve örnekten sonra kendine de T-shaped olup olmadığını eminim sormuşsundur. Cevabın evetse, sana bir takım sorularım daha olacak.

  • Bilgi ve yeteneklerini takım arkadaşlarına aktarabilmek konusunda kendini nasıl görüyorsun?
  • Ya da bilgilerini farklı alanlarda kullanabilme becerilerin hakkındaki düşüncelerin neler?
  • İletişim becerilerin ve bu becerilerini teknik konulara aktarma konusunda yaklaşımın nasıl?

Bu sorulara vereceğin cevaplar T- shaped olman konusunda sana ipucu verecek ve sonraki adımlarını daha sağlam atmanı sağlayacaktır.

Henüz T-shaped bir tasarımcı olmadığını düşünüyorsan, dilerim anlattıklarım sana bunun için neler yapabileceğin konusunda yardımcı olmuştur.